Podstawy Ajurwedy – pięć elementów

Podstawowe założenia Ajurwedy są zgodne z głównymi systemami filozoficznymi starożytnych Indii, w szczególności z sankhają, jogą i waiśesziką, czyli trzema spośród szad darśana, to jest sześciu wedyjskich szkół filozoficznych. Podobnie jak sankhja i joga, według  których pięć elementów – powietrze (waju), woda (dźala), ogień (agmi) i przestrzeń / eter (akaśa) oraz ziemia (prithwi) – łączy się ze sobą, tworząc cały ożywiony i nieożywiony świat*, także ajurweda opiera się na przekonaniu, iż ludzkie ciało oraz budujące go czynniki i komponenty energetyczne – dosze, dhatu i mala – składają się z pięciu elementów. Choć wszystkie pięć elementów obecnych jest w poszczególnych substancjach, jeden z nich zazwyczaj dominuje. Substancje klasyfikuje się w zależności od tego, który element przeważa. Kiedy w danej substancji dominuje element przestrzeni, nosi ona nazwę akaśija (akaśiya). Substancje, które mają cechy powietrza, są określane jako wajawja (vayavya). Te, których głównym składnikiem jest ogień, są nazywane tedżas (tejas), te zaś, złożone głownie z wody znane są jako apja (apya), podczas gdy substancje, w których góruje element ziemi, to parthiwa (parthiva). Aby określić, do jakiej kategorii należy dana substancja, musimy się przyjrzeć, jakimi cechami charakteryzuje się ona z natury i w jaki sposób oddziałuje.

Akaśija drawja: (element, w którym dominuje przestrzeń) te substancje są miękkie, lekkie, drobne, jednorodne i związane z dźwiękiem. Ich użycie dodaje miękkości i lekkości, zwiększa energię kinetyczną (ruchomość) oraz zdolność wchłaniania płynów przez ciało.

 

 

Wajawja drawja: (element, w którym dominuje powietrze) te substancje

są lekkie, chłodne, szorstkie, suche, drobne i związane z dotykiem. ich spożycie zwiększa szorstkość, ruchomość i ilość energii.

 

 

 

 

 

 

Tedźas drawja: (element, w którym dominuje ogień) te substancje są gorące, ostre, lekkie, suche, drobne, nielepiące się, o atrakcyjnej formie. Stosowanie ich wzmaga odczucie pieczenia, siłę trawienia i metabolizm. Poprawia cerę, sprawia, że ciało promienieje zdrowiem, wywołuje poczucie ciepła.

 

 

 

 

Apja lub dźalija drawja: (element, w którym dominuje woda) te substancje są płynne, zimne, ciężkie, gładkie, miękkie i wilgotne. Nawilżają i zmiękczają ciało, zwiększają determinację, wywołują poczucie spokoju u szczęścia w sferze mentalnej oraz emocjonalnej.

 

 

 

Parthiwa drawja: (element, w którym dominuje ziemia) te substancje są ciężkie, twarde, wytrzymałe, duże, solidne i nielepiące się oraz mają zapach. Powodują otyłość i zwiększają masę ciała oraz przyczyniają się do odkładania  tłuszczu, zwiększają też masą mięśni zapewniających siłę i stabilność.

 

Człowiek, w skali całego Wszechświata jest niewielką kruszyną, mikrokosmosem, w którym również objawiają się wszystkie pięć elementów, choć przeważają dwa: ziemia i woda. Eter przejawia się w pustych przestrzeniach wewnątrz ciała, na przykład nosie, ustach, klatce piersiowej czy przewodzie pokarmowym. Powietrze oznacza ruch oraz przemieszczanie się, zatem objawia się ono jako skurcze mięśni, bicie serca, perystaltyka jelit czy przepływ impulsów nerwowych. Wszystko co wiąże się z metabolizmem oraz  przemianą materii to ogień. Ogień odpowiada również za utrzymanie temperatury ciała, trawienie, procesy myślowe a także widzenie. Woda przejawia się we wszystkim co płynne w ciele, czyli w osoczu, wydzielaniu soków trawiennych, błonach śluzowych, między innymi w naszych łzach, w plazmie i cytoplazmie. Ziemia z kolei odpowiada za wszystkie twarde elementy naszego ciała: kości, chrząstki, mięśnie, ścięgna oraz skórę i włosy.

Te pięć elementów tworzy także dosze (wata, pitta i kapha) obecne w naszym ciele oraz dhatu (rasa, rakta i inne) tworzące ciało i zbędne produkty przemiany materii (mala). Wszelkie substancje lecznicze, odżywcze, a także pokarmy składają się z pięciu wymienionych elementów.

Aby określić jakiej kategorii jest dany pokarm opisujemy elementy według ich smaku (rasa), cech (guna) oraz energii (wirja) a także odczuciu jakie towarzyszy po jego strawieniu (wipaka) bądź zaraz po spożyciu. Aby wykorzystać ajurwedę w leczeniu wystarczy wiedzieć, że doszło do zaburzenia równowagi w ciele i w celu jej przywrócenia należy zalecić taką dietę, która albo nasili albo osłabi element, który nie jest w harmonii.

W kolejnym wpisie opowiem nieco więcej na temat dosz (wata, pitta i kapha), które nas opisują.

Pozdrawiam

Mandala Massage

źródła: „Nauka o ajurwedzie w praktyce” Kompendium zasad zdrowego życia,  Acharya Balkrishna

               „Ajurveda starożytna medycyna dalekiego wschodu”,  Lad V

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *